Het stuur moet om want met (fossiele) brandstoffen zitten we op een doodlopende weg.
Voordat we oplossingen aandragen willen we het probleem schetsen.
Deze pagina zet drie zaken op een rij die ons parten spelen:
- Ons energieverbruik: dit is dusdanig snel toegenomen dat iedere Nederlander intussen 235 "energiebedienden" nodig heeft.
- Fossiele energie: we maken de "spaarpot van moeder natuur" circa een miljoen keer sneller op dan ze wordt aangevuld en binnenkort is de koek op.
- De efficiency van moeder natuur: zelfs als we alle natuur en voedselgrond vervangen door energieplantages brengt dat nog steeds onvoldoende energie op.
Ons energieverbruik: dit is dusdanig snel toegenomen dat iedere Nederlander intussen 235 "energiebedienden" nodig heeft.
In de natuur geldt dat elk dier de energie tot zijn beschikking heeft die hij zelf met spierkracht op kan wekken. Zijn energieverbruik is gerelateerd aan zijn spierkracht.
Tot circa tienduizend jaar geleden gold dat ook voor de mens, maar sindsdien is het energieverbruik van de mens geexplodeerd. Vooral de industriele revolutie van de afgelopen eeuw heeft dat mogelijk gemaakt.
Om u een gevoel te geven voor ons energieverbruik introduceren we Gerard Joule. Gerard is een volstrekt gemiddelde Nederlander die 10 uur per dag, 5 dagen in de week de longen uit zijn lijf fietst. Hij staat voor de hoeveelheid energie die we als mens kunnen produceren.
Stel dat we alle energie die hij bij elkaar fietst omzetten in elektriciteit. Dat levert ons "de menselijke maat" van energie op:
- Als Gerard fietst wekt hij gemiddeld 100 watt op.
Dat is net genoeg om zijn Laptop en een spaarlamp mee aan te drijven. - Omdat hij tien uur per dag trapt wekt hij 1 kilowattuur per dag op,
net genoeg voor een wasje van 60 graden in de (A-label) wasmachine. - Als hij alle werkdagen doortrapt levert hij 1 gigajoule per jaar.
Een gigajoule is ongeveer de energie in 30 liter benzine.
Hoeveel Gerard Joule's zou een gemiddelde Nederlander nodig hebben? Dat ziet u in het plaatje hieronder:
Onze huishuidelijke elektriciteit valt nog wel mee: daar hebben we gemiddeld "maar" 5 man voor in dienst. Voor heet water nog eens 5 Gerard Joules. De verwarming tikt meer aan: 15 Gerard Joules. In ons huishouden zijn er voor elektriciteit, heet water en verwarming dus 25 man aan het fietsen. En dat is per gezinslid!
Het wegverkeer gebruikt maar liefst 30 gigajoule per jaar per persoon. Circa 20 gigajoule daarvan is voor persoonlijk transport. Anders gezegd: overstappen naar een elektrische auto op groene stroom betekent een een vier keer zo grote CO2 reductie als wanneer we met onze huishoudelijke elektriciteit overstappen op groene stroom.
Overigens is het wel ontnuchterend om te zien hoeveel energie we verbruiken die we niet eens zien: 70 gigajoule voor de industrie; 55 gigajoule voor de scheepvaart en het luchtverkeer; et cetera. In totaal hebben we in Nederland 235 Gerard Joules voor ons aan het fietsen!
Fossiele energie: we maken de "spaarpot van moeder natuur" circa een miljoen keer sneller op dan ze wordt aangevuld en binnenkort is de koek op.
In de bovenstaande figuur is goed te zien dat er al enige tijd meer
olie geproduceerd wordt dan
er ontdekt wordt. Olie wordt steeds
duurder en als we zo doorgaan is over dertig jaar onze huidige
olievoorraad op.
Meer dan een eeuw lang was het beeld volkomen anders. In 1900 brak met de spectaculaire spuiter in Spindletop, Texas (zie figuur rechts) de eeuw van het zwarte goud aan. Olie was overvloedig en goedkoop. Van 1870 tot 1970 lag de prijs altijd onder de 20 dollar per vat, zelfs als we de corrigeren voor inflatie.
Maar nu olie steeds schaarser wordt blijft de prijs steeds verder stijgen. Momenteel ligt zij rond de 70 dollar per vat en de verwachting van de International Energy Agency is dat de prijs binnen enkele jaren over de 100 dollar heen zal gaan om vervolgens steeds verder te blijven stijgen.
“Shell verwacht dat na 2015 makkelijk toegankelijke voorraden olie en gas niet langer gelijke tred houden met de vraag.”
Jeroen van der Veer, CEO Shell
Zelfs oliebedrijven als Shell communiceren dus dat peak oil en klimaatverandering tot drastische veranderingen zullen leiden.
De efficiency van moeder natuur: zelfs als we alle natuur en voedselgrond vervangen door energieplantages brengt dat nog steeds onvoldoende energie op.
Biobrandstof is een uitgebreid terrein en niet alle bijdrages kunnen over 1 kam worden geschoren. Zo is het nu al mogelijk om energie te halen uit overtollige mest. Ook zijn er plannen om olie uit algen te maken die over enkele decennia een intertessante bron van energie op kunnen leveren.
Helaas is het plaatje rondom biobrandstof in vele gevallen minder rooskleurig. Verreweg de meeste biobrandstof komt momenteel uit mais en suikerbieten, wat ten koste gaat van respectievelijk voedsel en regenwoud. Afspraken die op papier garanderen dat biobrandstof niet ten koste van voedsel en natuur gaat zijn vooralsnog een wassen neus.
Maar het grootste probleem is de efficiency van de omzetting. Biobrandstof zet circa 0,16% van het zonlicht om in wamte. Dat is ongeveer 100 keer minder dan een zonnecel.
Het bovenstaande plaatje laat zien hoe we steeds meer natuur gebruiken als landbouwgrond. Stelt u zich nu eens voor dat ieder van ons van datzelfde oppervlak ook nog 235 energiebedienden te eten moet geven...
Kortom: de moeder natuur is niet langer in staat om in onze explosief gestegen energiebehoefte te voorzien. We zullen zelf onze broek op moeten houden door de energie van de zon direct te oogsten zonder tussenkomst van de natuur hier op aarde.